Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü Hakkında Kısa Notlar

Bu yazımızda Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikasının (YYS) ne olduğu,  firmalara ne gibi kolaylıklar, avantajlar sağladığı, sertifikanın alınması için gerekli olan koşulların neler olduğu,  başvuru sırasında ne tür belgelerin arandığı, YYS alım sürecinin  nasıl işlediği,  YYS sahibi firmaların nasıl izleneceği ve yükümlülüklerinin neler olduğu konularının hızlı ve kolay anlaşılması bakımından kısa not bilgilere  yer verilmiştir.

  

Ülkemizde Ticaret Bakanlığı (Mülga Gümrük ve Ticaret Bakanlığı)  tarafından ilk kez 21 Mayıs 2014 tarihli, 29006 sayılı RG yayımlanan ve 13.10.2017 tarihli, 30209 sayılı RG’de yayımlanarak son şekli verilen Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırması Yönetmeliği ile Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası (uluslararası  adı ile Authorized Economic Operatör AEO)uygulaması getirilmiştir.

Bakanlıkça YYS temini sürecine geçişi hızlandırmak amacıyla 15.08.2017 tarihinden itibaren firmalara bazı avantajlar sunan A,B ve C sınıfı Onaylanmış Kişi Statü Belgesi uygulamalarına son verilmiş, küçük ölçekteki firmaların mağduriyetlerine neden olunmaması bakımından getirilen kolaylıklar sınırlandırılarak  uygulamada sadece Onaylanmış Kişi Statü Belgesi olarak bırakılmıştır.

YYS gümrük yükümlülüklerini yerine getiren,  kayıt sistemi düzenli/izlenebilir olan, mali yeterliliğe, emniyet ve güvenlik standartlarına sahip, kendi oto kontrolünü sağlayan güvenilir firmalara gümrük işlemlerinde bazı kolaylık ve imtiyazlar tanıyan uluslararası bir statü belgesi niteliğinde olup,  hali hazırda ABD, Avrupa Birliği Ülkeleri, Çin, Japonya ve Güney Kore gibi ülkelerde mevcut olan bu uygulama, ülkelerin karşılıklı tanıma anlaşmaları ile ticaret erbabına Uluslararası özel bir statü kazandırmaktadır.

GİK Yönetmeliği uyarınca adlarına yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası düzenlenen kişiler, bu sertifikanın geçerliliği süresi boyunca  Ticaret Bakanlığının  kurumsal internet sayfasında duyurulan örneğe uygun yetkilendirilmiş yükümlü logosunu ticari ve diğer faaliyetlerinde kullanabilmektedirler.

YYS Sahibi Firmalara Tanınan Kolaylıklar (Avantajlar)

-YYS sahibi firmalara alacakları sertifika Basitleştirilmiş Uygulamalar kapsamında;

Talebe bağlı olarak;

Eksik Beyan, Kısmi Teminat, Götürü Teminat,  Onaylanmış İhracatçı Ytkisi Kapsamında A.TR düzenleme, Fatura beyanı, EUR.MED Fatura Beyanı düzenleme, İhracatta Yerinde Gümrükleme,  İzinli Gönderici, İzinli Alıcı, İthalatta Yerinde Gümrükleme Uygulaması kolaylıkları tanımaktadır.

-Yetkilendirilmiş yükümlü statüsü sahiplerine beyanın kontrolüne ilişkin aşağıdaki kolaylaştırmalar kapsamında;

Ayrıca bir talebe gerek kalmaksızın  Yeşil Hat uygulaması,

Beyannamenin belge kontrollerine tabi tutulması halinde kontrollerinin öncelikle yapılması,

Beyanname kapsamı eşyanın muayeneye tabi tutulması halinde muayenenin öncelikle yapılması kolaylığı tanınmaktadır.

-Yetkilendirilmiş Yükümlü Statü Belgesi sahiplerine Türkiye Gümrük Bölgesine giriş ve çıkışta aşağıdaki emniyet ve güvenlik kontrollerine ilişkin kolaylaştırmalardan  ayrıca bir talebe gerek kalmaksızın,

Azaltılmış zorunlu bilgilerden oluşan özet beyan verme kolaylığı,

Özet beyana ya da özet beyan yerine geçen belgelere veya özet beyan olarak kullanılan bilgilere dayalı emniyet ve güvenliğe ilişkin gümrük kontrollerinin azaltılması ve bu kontrollerin öncelikle yapılması,

Sınır kapılarından öncelikli geçiş hakkı tanınması kolaylığı getirmektedir.

YYS Verilecek firmalarda aranan koşullar

Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik  (Serbest Bölgeler dâhil) en az üç yıldır faaliyette bulunan kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerden GİK Yönetmeliğinin 5, 6, 7 ve 8.maddelerinde detayları belirtilen güvenilirliği olan, ticari kayıtlarının güvenilirliği ve izlenebilirliği mümkün olan, emniyet ve güvenliğini sağlayabilen, mali yeterliliği bulunan firmalar yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası sahibi  olabilmektedir.

YYS Başvurusunda Aranan Belgeler

GİK  Yönetmeliğinin 10.maddesinde detaylı olarak sayılan; Başvuru formu, Ek-2’de yer alan soru formu, adli sicil belge asılları/yurt dışında ikamet eden yabancı uyruklular için Ek-3’te yer alan beyan formu asılları, güncel imza sirküleri aslı ya da onaylı örneği, SGK e-borcu yoktur belgesi ya da Ek-4’teki form ile SGK’dan alınan yazının aslı, bağlı bulunan vergi dairesinden vergi borcunun bulunmadığını veya borcun teminata bağlandığını, yapılandırıldığını, tecil edildiğini, taksitlendirildiğini veya mahsup talebi kabul edildiğini gösterir yazının aslı, Ek-5’te yer alan YMM rapor aslı veya noter onaylı örneği, ISO 9001 Sertifikası (başvuru sahibinin gümrük, dış ticaret, üretim, lojistik, yönetim ve idari organizasyon faaliyetlerini kapsayan) ve ISO 27001 sertifikası (gümrük ve dış ticaret işlemlerini ve bu işlemlerine ilişkin lojistik, depolama, muhasebe, finans ve bilgi işlem faaliyetlerinin bilgi varlıkları ile bu varlıkları korumak amacıyla kullandığı güvenlik önlemlerini kapsayan) aslı veya düzenleyen kuruluş tarafından onaylı örneği. Mezkur sertifikalar kapsamı faaliyetlerin yürütüldüğü tüm idari bina ve tesislere ilişkin olarak alınmış olması gerekmektedir.

YYS Alımı Başvuru Süreci Nasıldır

-GİK Yönetmeliğinin 5.6.7 ve 8.maddelerinde yer alan koşullara yönelik belge, kayıt düzeni, elektronik ortam fiziki ve teknik güvenirlik ve izlenebilirlik altyapı koşullarına dair varsa eksiklikler giderildikten, iş akışlarına dair iç kontrol talimatları, gizlilik talimatları, arz zinciri güvenliği eğitimi ile personelin alması gereken diğer tüm eğitimler tamamlandıktan sonra 10.maddede yer alan başvuru formları (soru formu elektronik ortamda düzenlenerek) belgeleri eksiksiz hazırlandıktan yetkili Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğüne sunulur.

Bölge Müdürlüğü başvuruların kayıtlarına alınmasını takiben 15 iş günü içinde ön incelemesini tamamlar. Bu süre, başvuru sahibine bilgi verilmesi kaydıyla on beş iş günü uzatılabilir. Başvuruda aranan belgelerden bir kısmının başvuru dosyasında yer almadığının veya eksik bilgi içerdiğinin tespit edilmesi halinde, başvuru sahibine eksik bilgi ve belgelerin tamamlanması için yazı ile ve elektronik posta yoluyla bildirimde bulunulur ve 30 iş günü içinde eksikliğin tamamlanması beklenir. Eksik bilgi ve belgelerin tamamlanmasına müteakip en geç 10 iş günü içerisinde Bölge Müdürlüğünce inceleme tamamlanarak Ön İnceleme Değerlendirme Formu düzenlenir. Bölge Müdürlüğünce ön inceleme tamamlanmasına müteakip 5 iş günü içinde başvuru formları ve soru formu Ticaret Bakanlığı Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğüne iletilir.

Genel Müdürlükçe soru formu 15 iş günü içerisinde incelenir, bu süre gerekmesi halinde 15 iş günü uzatılabilir. Soru formunda eksik görülmesi halinde 40 iş günü içerisinde eksikliğin giderilmesi istenir. Eksikliğin giderilmesine müteakip ibraz edilen soru formu 20 iş günü içerisinde tekrar Genel Müdürlük tarafından incelenir.

Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğünce yapılan incelemenin olumlu değerlendirilmesini müteakip, 10 iş günü içerisinde yerinde inceleme yapmak üzere sonradan kontrol yetkilisi (Gümrük ve Ticaret Müfettişi) görevlendirilmesi sağlanarak 45 iş günü içerisinde ilgili koşulların sağlanıp sağlanmadığı yerinde inceleme yapılır. Varsa eksikliklerin tamamlanması için taahhütte bulunulması halinde 45 iş gününe kadar başvuru sahibine ek süre tanınacaktır. Süre bitiminden itibaren sonradan kontrol yetkilisi tarafından 20 iş günü içerisinde eksiklerin giderilip giderilmediği incelenecektir. Yapılan inceleme neticesinde, koşulların tümünün sağlanıp sağlanmadığına ilişkin yerinde inceleme değerlendirme formu düzenlenerek inceleme bitiminden sonra 5 iş günü içinde Genel Müdürlüğe intikal ettirilecektir. Sonuç olumlu ise Genel Müdürlük Bölge Müdürlüğüne sertifikanın verilmesi için talimat verecektir.

YYS Sahibi Firmaların İzlenmesi ve YYS Sonrasındaki  Yükümlülükler

YYS sahibi firmaların yükümlülükleri GİK Yönetmeliğinin 153.maddesinde belirlenmiştir. Ayrıca, 14.03.2017 tarihli, 30007 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yetkilendirilmiş Yükümlülerin İzlenmesi Tebliği hükümleri kapsamında YYS verilmesine ilişkin koşullar ile sertifika kapsamı izin ve yetkilerin verilmesine ilişkin koşulların YYS sahiplerince sağlanmaya devam edilip edilmediğinin Bölge Müdürlüğü bünyesindeki Ticaretin Kolaylaştırılması Şubesince izlenmesine ilişkin usul ve esasları belirlenmiştir.

Bu kapsamda; sertifika için aranan koşullar ve/veya sertifika kapsamında kullanılan yetkiler için aranan ek koşullardan herhangi birinde değişiklik ortaya çıkması durumunda, ortaya çıkan değişikliğin, sertifika sahibince, sertifikayı düzenlemiş olan Bölge Müdürlüğüne gecikmeksizin bildirilmesi zorunludur.

 Sertifikalandırma sırasında mevcut olmayan ancak sertifika alındıktan sonra gerçekleşen yeni bir hizmet alımı olması, sözleşme yapılması, taahhüt alınması gibi durumlarda, sertifikanın alınmasında sağlanan tüm koşullara uygun şekilde işlem yapılması zorunluğu vardır.

 Adına düzenlenmiş sertifikanın, sertifika kapsamı hak ve yetkilerin, 15 inci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen sertifika numarasının, başkası tarafından kullanıldığının öğrenilmesi halinde, durumun sertifikayı düzenlemiş olan bölge müdürlüğüne gecikmeksizin bildirilmesi zorunludur.

Sertifika sahibi, sertifika için aranan koşullar ve/veya sertifika kapsamında kullanılan yetkiler için aranan ek koşulların sağlanmaya devam edilip edilmediğinin tespitine yönelik olarak gümrük idaresi tarafından yapılacak kontroller için gerekli her türlü kolaylığı sağlamak durumundadır.

Yönetmelik Ek-2’de yer alan soru formu, sertifika sahibi tarafından, sertifikanın düzenlendiği tarihten itibaren üç yılda bir kez güncellenerek sertifika sahibinin mevcut durumunu yansıtacak şekilde hazırlanması gerekir. GİK Yönetmeliği 153/5’ inci maddesine göre hazırlanan soru formu, sertifikanın düzenlendiği tarihten sonraki otuz altı aylık dönemlerin sonuna tekabül eden tarihi izleyen üçüncü ayın sonuna kadar hazırlanarak düzenlendikleri tarihi izleyen 15 iş günü içerisinde sertifikayı düzenlemiş olan bölge müdürlüğüne gönderilmesi gerekir.

YYS statüsünün karşılıklı tanınmasına ilişkin olarak yapılacak anlaşmalar gereği karşılanması zorunlu ilave koşulların ya da uluslararası arz zincirinin güvenliği veya ticari hayatın gerekliliği için yeni koşulların ortaya çıkması nedeniyle, bu Yönetmeliğe ek koşul konulması ya da Yönetmelikte yer alan mevcut koşulların karşılanması için Bakanlıkça belirlenecek değerlendirme kriterlerinde değişiklik yapılması halinde, sertifika sahiplerine bu koşulları karşılaması için altı ay süre tanınır. Sertifika sahibinin bu sürenin sonuna kadar ek koşulları sağlayarak bu koşulları sağladığını yada bu ek koşulları verilen süre içerisinde tamamlayamayacağını gerekçesiyle birlikte sertifikayı düzenlemiş olan bölge müdürlüğüne bildirmesi gerekir.

Sertifikanın düzenlendiği tarihten sonraki her on iki aylık dönem sonunda sertifika kapsamında gerçekleştirilen gümrük işlemlerinin usulüne uygun olarak yapılıp yapılmadığı sertifika sahibince, GİK Yönetmeliği 6/f maddesi  “Gümrük işlemlerinin mevzuata uygunluğu ile eşyanın gümrük idaresine doğru beyan edilmesini teyit ve tevsik edecek kurum içi bir sistematiğe sahip olmak ve bunun sağlanması için gümrük ve dış ticaret mevzuatı eğitimi ve mevzuat değişikliklerinin takibini, gümrük işlemlerinin cari kontrolünü ve gümrük işlemlerinin kayıt ve belge üzerinden geriye dönük olarak kontrolünü yapmak veya yaptırmak.”  hükmü gereği ve yine 6/f-2 alt bendinde sayılan kişilerce bu dönemlerin sonuna tekabül eden tarihi izleyen üçüncü ayın sonuna kadar incelenmesi gerekir. Bu inceleme neticesinde transit işlemlerine ilişkin olarak Yönetmelik Ek-22/B’de, diğer gümrük işlemlerine ilişkin olarak Yönetmelik Ek-22/A’da yer alan formata uygun yıllık faaliyet raporu düzenlenmeli  ve sunulmalıdır.

GİK Yönetmeliği 159’uncu maddesi gereği olarak; Yönetmeliğin 12’ nci maddesinin yedinci ve sekizinci fıkrasında yer alan ön incelemeye konu koşulların karşılanıp karşılanmadığı, sertifikanın düzenlendiği tarihten itibaren her üç yılda bir sertifikayı düzenleyen bölge müdürlüğü tarafından, bu koşulların tevsikine ilişkin belgeler ile Bakanlık veri tabanları üzerinden yapılacak ön izleme ile tespit edilir.

Ayrıca, GİK Yönetmeliğinin 160 uncu maddesi uyarınca, Yönetmeliğin 13 üncü maddenin ikinci ve altıncı fıkrasında yer alan yerinde incelemeye konu koşulların karşılanıp karşılanmadığı, sertifikanın düzenlendiği tarihten itibaren her üç yılda bir Sonradan Kontrol Yetkilisi tarafından sertifika sahibinin tesislerinde gerçekleştirilecek yerinde izleme ile tespiti gerçekleştirilir.

Diğer taraftan;  GİK Yönetmeliğinin 6/f-2 maddesi gereği  eğitim, cari ve/veya geriye dönük kontrol işlemlerinin;Formun Altı Firma bünyesinde yapılıyorsa, bu işlemleri yapan kişi veya bu kişilerin çalıştırıldığı birimin gümrük işlemlerini doğrudan temsil yoluyla yapan kişi veya bu kişilerin çalıştırıldığı birimden farklı olması,  hizmet alımı yoluyla yapılıyorsa, dolaylı temsil hizmetinin de bu firmadan alınıp alınmadığına bakılmaksızın,  hizmet alımı yapılan firmada bu işlemleri yapan kişi veya bu kişilerin çalıştırıldığı birimin, gümrük işlemlerini dolaylı temsil yoluyla yapan kişi veya bu kişilerin çalıştırıldığı birimden farklı olması  gerekmektedir.

Mustafa YUNAR

2M YGM ve Danışmanlık Hizmetleri A.Ş.

Kurucu Ortak

Tüm Haberler